شهاب الدين محمد خرندزي زيدري نسوي

به ديدهء انصاف بنگريم 65

نفثة المصدور ( فارسى )

به حكم مراعات اصل مقارنه و مماثله ، وجود « از » لازم مىنمايد ، و بديهى است كه بر اين فرض عبارت بىمعنى خواهد شد . چهارم آنكه ، « چون » در اين هردو لخت ، به‌سبب مراعات اصل مذكور ، مىبايست در يك معنى به كار رفته باشد ، و آن معنى چنان كه از سياق سخن برمىآيد « بدان سبب » و يا « بدان هنگام » است ، كه خود از اقسام كلمه در دستورهاى زبان فارسى « حرف ربط » به‌شمار مىآيد ، حال آنكه اگر بر فرض ايشان در لخت اوّل ، از ادات تشبيه ( معادل « مانند » ) ، و از مقولهء حروف اضافه پنداشته شود ، در لخت دوم بىشبهه از « حروف ربط » خواهد بود ، و اگر توهّم رود ، كه در لخت دوم نيز از ادات تشبيه است ، عبارت از حيّز معنى ساقط مىشود . 52 - [ ص 114 سطر 5 ( از اين آبخيز كه هر لحظه تيزتر است ، روزكى چند برخيز ) شايد بجاى تيزتر لفظ ( برتر ) مناسبتر باشد و تحريف از طرف كاتب به عمل آمده است بنابراين فرض عبارت را به نحوى كه در متن است ميتوان چنين اصلاح كرد ( اين آبخيز كه هر لحظه برتر است ) يعنى اين طغيان آب و طوفان كه هر دم بالاتر ميآيد . بعقيدهء مخلص عجالة توجيه اينست تا بعدها مدرك و قرينه بدست آيد و معنى عبارت روشنتر گردد . ان شاء اللّه تعالى . ] چنان كه در ذيل صفحهء 114 ، حاشيهء شمارهء 5 ، ناظر به نسخه بدلهاى « تيزتر است » ، ثبت افتاده ، نسخ مضطرب و مشوّش و نامربوط و نامفهوم است ، بدين‌وجه : دو نسخه « تيزتر ؟ ؟ ؟ است » ( ؟ ) ( بدون تنقيط ) ، يك نسخه « تبريزست » ( ؟ ! ) ، و نسخهء ديگر « هزبريست » ( ؟ ) . و باز چنان كه در ذيل همين صفحه اشارت رفته ، متن به ارشاد و صوابديد خداوندگار اين بنده ، حضرت استاد اجلّ مفضال ، جناب آقاى سيّد محمّد فرزان ، به « تيزتر است » تصحيح و اصلاح شده است . پيش از آنكه ارزش راى آن معلّم فاضل ، در تخطئهء نظر صائب حضرت استاد فرزان ، معلوم شود ، لازمست تا نخست عبارت را بر وجه مفهوم و كامل نقل كند : « از اين آبخيز كه هرلحظه تيزتر است ، روزكى چند برخيز ، تا نداى « يا أرض